Je kent het wel: je staat in de vroege ochtend aan de waterkant. De zon breekt door en een groenling landt precies op die ene tak.
▶Inhoudsopgave
Het beestje is prachtig, met dat scharlakenrood op zijn kop. Je verrekijker (een Swarovski NL Pure of Zeiss Victory SF) geeft je een perfect beeld. Maar je wilt meer.
Je wilt die ervaring vastleggen, delen. Je probeert je telefoon voor de oculairlens te houden, maar het resultaat is een vage, donkere vlek. Frustrerend, hè?
Gelukkig is daar een simpele, effectieve oplossing die je bestaande verrekijker ombouwt tot een krachtige telelens. Je hebt waarschijnlijk al gezien dat er filters bestaan voor vogelkijkers. Waarom zouden die niet werken voor fotografie? Dat is precies de gedachte achter filter-adapters. Het is de sleutel om van je kijker een echte fotografiemachine te maken, zonder dat je een zware, dure spotting scope mee hoeft te sjouwen.
Wat is een filter-adapterset eigenlijk?
Een filter-adapterset is een simpel stukje gereedschap. Het is een verloopring, meestal gemaakt van aluminium of kunststof.
Aan de ene kant schroef je hem vast op de filterdraad van je verrekijker. Die filterdraad zit standaard op bijna alle high-end verrekijkers, zoals de Swarovski EL/NL, Zeiss Victory, en Vortex Razor. Aan de andere kant van de adapter zit een standaard camera-schroefdraad, vaak 52mm, 58mm, of 67mm.
Waarom is dit zo geniaal? Omdat je nu een camera-adapter op je verrekijker kunt klikken.
Je gebruikt de verrekijker als de lens. De verrekijker bepaalt de brandpuntsafstand (meestal rond de 800mm tot 1000mm volgens de vuistregel bij 8x vergroting).
De camera registreert het beeld. Je bouwt je dure verrekijker om tot een supertelelens. Je kunt nu foto’s én video’s maken van extreem hoge kwaliteit, rechtstreeks door je kijker.
De kern van de zaak: Werking en waarom je het wilt
Stel je eens voor: je ziet een ijsvogel. Hij is schuw. Je kunt niet dichterbij.
Met een normale verrekijker zie je hem prachtig, maar je mist de focus om hem scherp te krijgen op een camera.
Met een filter-adapterset en een simpele camera-adapter (zoals die van Novoflex of een universele smartphone-clip) verander je je kijker in een lens. Je bevestigt de camera op de adapter. Klaar. Het grote voordeel is de lichtopbrengst.
Een spotting scope heeft vaak een kleinere objectiefopening dan een verrekijker. Een 85mm verrekijker haalt extreem veel licht binnen.
Dat betekent dat je met lagere ISO-waarden kunt fotograferen en snellere sluitertijden kunt gebruiken. Ideaal voor vogels die bewegen. Je krijgt scherpe, heldere beelden, zelfs bij schemering. Geen gezeur meer met donkere foto’s van die ene uil die je tegenkwam.
Daarnaast is het draagbaar. Een goede spotting scope met een 85mm objectief en een fatsoenlijke telelens wegen al snel 4 tot 5 kilo.
Een verrekijker weegt de helft. Met een adapterset in je broekzak (die wegen nog geen 50 gram) en je camera in je hand, ben je supermobiel. Je kunt snel schakelen tussen kijken en fotograferen. Voor de vogelaar die veel reist of lange afstanden loopt, is dit een gamechanger.
De markt: Welke adapters en wat kosten ze?
De wereld van de filter-adapters is klein, maar fijn. De meest bekende en betrouwbare merken zijn Swarovski Optik en Novoflex.
Swarovski levert de perfect passende adapters voor hun eigen kijkers. Ze zijn gemaakt van lichtmetaal en passen naadloos op de NL Pure of EL series. Mocht je trouwens je lensdoppen kwijt zijn, dan zijn er gelukkig uitstekende vervangende opties beschikbaar. Je hebt ze in verschillende formaten, afhankelijk van de filtermaat van je kijker.
Novoflex is de Duitse specialist voor dit soort dingen. Zij maken universele adapters die vaak wel passen, maar je moet goed kijken naar de draaddiameter van je kijker.
De meeste Swarovski en Zeiss kijkers hebben een M67 x 0.75 draad. Dat is een veelvoorkomende maat. Novoflex heeft modellen die precies op die draad passen. Ze zijn iets strakker in ontwerp, heel degelijk.
Prijzen? Een originele Swarovski adapter (bijvoorbeeld de FDB 67 voor de NL Pure) kost ongeveer €60 tot €80.
Een universele Novoflex adapter zit in dezelfde prijsklasse, rond de €50 à €65. Het is geen goedkoop grapje, maar gezien de kwaliteit van de verrekijkers waar je dit op aansluit (vaak €2000+), is het een koopje. Goedkope alternatieven van bekende webwinkels zijn er ook, vaak rond de €20, maar de pasvorm kan tegenvallen.
De camera-adapter: De schakel
Dat risico wil je niet lopen bij een dure kijker. De adapter op je kijker is stap 1, net als het overwegen van zonnekappen voor je verrekijker.
Stap 2 is de camera-adapter. Dit is vaak een losse aankoop. Voor spiegelreflexcamera’s (DSLR) en systeemcamera’s (Mirrorless) zijn er universele modellen.
Een bekend model is de "digiscoping adapter" van Novoflex (de QVST-SW) of van Swarovski (ATX/STX series). Zoek je liever de beste smartphone adapter voor je verrekijker? Deze kosten tussen de €150 en €250.
Ze klemmen stevig vast aan je camera en schuiven over de oculair van de kijker. Voor smartphone-gebruikers is de markt enorm.
De universele clip-adapters van Carson of het merk "SnapZoom" kosten tussen de €25 en €45. Je klikt je telefoon erop en stelt scherp. Nadeel: je moet wel de camera-app hebben die handmatige instellingen toestaat (ISO, sluitertijd).
Zonder dat loop je snel tegen problemen aan met lichtmeting. Voor de beginner is dit een prima startpunt.
Praktisch aan de slag: Tips voor het perfecte plaatje
Als je de adapter op je verrekijker schroeft, zorg dan dat je hem vast aandraait, maar niet te strak. Je wilt de filterdraad van je kijker niet beschadigen.
Als je klaar bent, draai je de camera-adapter vast op de filteradapter. Zorg dat alles stabiel is. Een loshangende camera zorgt voor trillende foto’s, en dat wil je niet bij 800mm brandpuntsafstand.
Stabiliteit is key. Je kunt je verrekijker niet meer als handheld gebruiken als er een camera op zit.
Je hebt een statief nodig. Gebruik een goed statief, bij voorkeur met een balhoofd. Zorg dat de verrekijker goed vastzit in de klem van het statief.
De combinatie is topzwaar aan de voorkant. Een statief met een draagvermogen van minimaal 5 kilo is aan te raden.
Instellingen op je camera: Zet je camera op handmatige modus (M). Waarom?
De lichtmeting van je camera wordt verpest door de donkere buis van de verrekijker. Als je op 'automatisch' schiet, wordt je foto te donker. Stel de ISO in op 400-800 (bij bewolkt licht) of 100-200 (bij fel zon). De sluitertijd moet snel genoeg zijn om beweging te bevriezen.
Probeer 1/500ste seconde of sneller. Een laatste gouden tip: Gebruik de focus op je verrekijker, niet op je camera.
De focus op je camera (via de lens of de adapter) is vaak minder gevoelig. Draai zachtjes aan de focusknop van je verrekijker tot het beek op je camerascherm scherp is. Als je een smartphone gebruikt, kun je vaak handmatig scherpstellen in de app. Oefen eerst op een stabiel object, zoals een straatlantaarn ver weg, voordat je die zeldzame vogel probeert te schieten.